واکسن دیابت: رویایی که در آستانه تحقق است!

واکسن دیابت، رویایی است که می تواند روند و کیفیت سلامت افراد دیابتی را در حد چشم گیری بهبود بخشد و این رویا هم اکنون در آستانه تحقق است!

امید به ساخت واکسن دیابت و مصون بودن از فعالیت بیماری دیابت مسئله ای است که دانشمندان برای مدت طولانی در پی رسیدن به آن بوده اند. علیرغم ساخت نمونه های آزمایشگاهی موثر، تولید تجاری آنها به دلیل صدمه ای که به فرد دیابتی در پی مستعد شدن به دریافت عفونت ها می رساندند، با شکست مواجه می شده اند. اما در رویکرد جدیدی از تولید واکسن دیابت نوع یک، فقط عوامل مهاجم به سلول های تولید انسولین مورد سرکوب قرار می گیرند که این امر تضمین کننده سلامتی افراد مصرف کننده واکسن است. این واکسن که توسط همکاری دانشگاه ها و شرکت های دارویی کانادایی، بریتانیایی، آمریکایی، استرالیایی و سوئدی در حال توسعه است، مراحل آزمایشی خود را روی موش ها با موفقیت پشت سر گذاشته و نتیجه مثبت را نیز در آزمایشات انسانی از خود نشان داده و امید است تا به زودی به بهره برداری عمومی رسد. این واکسن مختص دیابت نوع یک است، اما تحقیقات استرالیایی ها جهت توسعه واکسن دیابت نوع دو نیز در جریان است. مرکز دیابت تابان، امیدوار است تا در آینده نزدیک منادی بهره برداری از این واکسن در جامعه ایرانی، مخصوصا کودکان باشد.

به گزارش ژورنال اخبار روز پزشکی، سال ها دانشمندان در پی یافتن واکسنی برای پیشگیری از فعالیت دیابت نوع یک بوده اند، اما تمامی تلاش ها در محور ضعیف سازی سیستم ایمنی بدن بوده که این روش بیماران را در معرض جدی ابتلا به عفونت ها قرار می داد. اما روشی جدید برای تحقق یافتن رویای واکسن دیابت نتیجه مثبت خود را در موش ها نشان داده و در مراحل آزمایشی بر روی گونه انسانی جهت دریافت تائیدیه های دارویی و مصرف عمومی است.

سرویس سلامت همگانی بریتانیا عملکرد این واکسن را بر روی بخشی از سیستم ایمنی که منجر به از بین رفتن سلول های تولید کننده انسولین در پانکراس یا همان لوزالمعده (سلولهای بتا) می شود تشریح می کند. سلول های مهاجم که سلول های تی نام دارند نتیجه فعالیت یک بیماری اوتو ایمیون است که دیابت نوع یک نام دارد. بیماری های اوتو ایمیون بیماری هایی هستند که در آن سیستم ایمنی بدن به آن حمله می کند و ضایعاتی را به بار می آورد.

dt1اما از جایی که دیابت نوع دو مکانیزم عملکرد متفاوتی از نوع یک آن دارد، قابل پیشگیری یا کنترل توسط این نوع واکسن نیست. به گزارش مرکز دیابت بریتانیا عموما در دیابت نوع دو به سلول های تولید کننده انسولین در پانکراس حمله نمی شود، بلکه عمدتا مقاومت بدن در دریافت انسولین بالا می رود. اما این نکته که دیابت نوع دو نیز یک بیماری اوتو ایمیون است، را نباید از یاد برد و در نتیجه اهمیت به توسعه واکسن آن از وظایف مشابه مجامع جهانی سلامت است. از طرف دیگر شاید امید برای دستیابی به واکسن دیابت نوع دو همچون واکسن نوع یک دیابت روزی به نتیجه برسد، چرا که شورای تحقیقات پزشکی استرالیا با هدف دستیابی به این امر با بودجه ای بالغ بر دو و نیم میلیون دلار شروع به تحقیقات متمرکز در این زمینه نموده است.

طبق توضیح انستیتوی ملی سلامت آمریکا، عملکرد واکسن ها به طور کلی در نتیجه مقاوم سازی و یادگیری بدن در مبارزه با ویروس ها و باکتری هایی است که انواع ضعیف شده آنها به بدن افراد تزریق می شوند و وقتی فرد به بیماری مبتلا می شود بدن به راحتی با آن مبارزه می کند. به این ترتیب بدن از پیش از ابتلای احتمالی به بیماری در برابر آن مصون و مقاوم می شود. اما به گزارش مرکز دیابت بریتانیا در واکسن دیابت نوع یک منطق عملکرد به گونه دیگری است. از جایی که هنوز به صورت قطعی دلیل ابتلا یه دیابت نوع یک اثبات نشده است، تلاشی برای تولید واکسنی که مصونیت کامل و قبل از ابتلا به بیماری دیابت نوع یک را ایجاد کند نیز بی مفهوم بوده است. در نتیجه این واکسن جهت پیش گیری از فعالیت بیماری مصونیت ایجاد می کند. این بدین معنی است که وقتی فردی به دیابت نوع یک مبتلا شد، این واکسن می تواند بازدارنده فعالیت بیماری باشد و روند کنترل بیماری را از وابستگی به انسولین بی نیاز کند، که خود این امر یک دستاورد مثبت در حل مشکلات مربوط به مصرف و کنترل انسولین نیز هست. هم اکنون واکسن مذکور به صورت مداوم در جمعیت آزمایشی استفاده می شود، اما امید است تا نوع طولانی مدت آن نیز پس از فراگیر شدن نوع اولیه توسعه یابد.

بخش عمده ای از تحقیق و توسعه در محور ساخت این گونه موفق از واکسن دیابت نوع یک توسط دانشگاه کلگری در کانادا صورت گرفته است. همچنین یک اعتلاف دانشگاهی بین دانشگاه کینگز لندن و دانشگاه بریستول در بریتانیا قطب دیگر این پیشرفت در جامعه پزشکی بوده اند. و از جمله شرکت های دارویی فعال و موثر در این امر نیز می توان به دیامید مدیکال سوئدی اشاره کرد.

اما مرکز دیابت تابان، با هشیاری در پی مطلع شدن از نتیجه این طرح تحقیقاتی و تولید آن توسط صنایع فراگیر دارویی خواهد بود و امیدوار است تا به زودی منادی این امر در جامعه ایرانی باشد و بهره مندی موفق از آن را در چهارچوب پروتکل های بین المللی کنترل و مدیریت دیابت، برای مبتلایان به دیابت نوع یک فراهم سازد.

با سپاس ویژه از جناب آقای مسعود شکری، یکی از مخاطبین فعال رسانه الکترونیکی تابان، جهت کمک به این مرکز در ایجاد رویکرد مناسب برای نگارش مقاله تقدیم شده.

Leave a reply